Geschiedenis van het printen

Printen is het proces waarbij teksten en plaatjes worden gereproduceerd met gebruik van een origineel exemplaar. Printen bestaat al heel lang: de vroegst bekende vorm dateert van het jaar 220 na Christus – China maakte toen gebruik van houtsnededruk. Daarna waren er verschillende ontwikkelingen op het gebied van printen, zo werd er een mobiele printer ontwikkeld in China rond het jaar 1040, en Johannes Gutenberg introduceerde de mechanische mobiele printer in Europa in de vijftiende eeuw. Tegenwoordig zijn er zeer geavanceerde mogelijkheden om te printen: drukkerijen beschikken over enorme machines met heel veel mogelijkheden, maar daarnaast hebben we bijna allemaal een printer in huis.

Houtsnededruk

Houtsnededruk werd in Oost-Azië gebruikt om bijvoorbeeld zijde te bedrukken. In hout werd een tekening uitgesneden en daarmee kon dan als het ware gestempeld worden. Een paar fragmenten van bedrukte zijde bestaan nog steeds: het gaat om stukken zijde met bloemen, die in drie kleuren bedrukt zijn. Tegen de negende eeuw werd er ook geprint op papier en soms ging het hierbij ook om compleet boekwerk. In de tiende eeuw werden er wel 400.000 exemplaren gedrukt van bepaalde plaatjes en sutra’s. Een ervaren printer kon tot 2.000 dubbelzijdige prints maken per dag. In Europa was houtsnededruk een normale printwijze rond het jaar 1300. Hier werd het vooral gebruikt om stof te bedrukken, vaak voor religieuze uitingen. Rond 1400 begon men meer gebruik te maken van papier en werden er ook boeken gedrukt.

Boekdrukkunst

Johannes Gutenberg introduceerde een geavanceerdere vorm van printen: hij combineerde diverse printtechnieken in zijn nieuwe uitvinding, de drukpers. Deze uitvinding werd al snel belangrijk gevonden door de kerk – de Bijbel kon hiermee in veelvoud worden afgedrukt en vervolgens worden verspreid. Tot dat moment deed een monnik gemiddeld drie jaar over het overschrijven van een complete bijbel. Met de uitvinding van de drukpers werd het ineens mogelijk voor een grotere groep mensen om een Bijbel in huis te hebben. De drukpers maakte ook gebruik van metaal. Op dat moment werden dus ook verschillende drukletters en typografie uitgevonden. De innovaties van Gutenberg op de boekdrukkunst wordt wel eens de belangrijkste uitvinding gevonden van het tweede millennium.

Religieuze effecten van de boekdrukkunst

De ontwikkelingen op het gebied van de boekdrukkunst hadden een enorme impact op religie. Voor de uitvinding van Gutenberg was er nog geen sprake van een massale verspreiding van de Bijbel. Ideeën over religie werden van mond-tot-mond verspreid en vaak kregen de ideeën bij de overdracht een eigen kleur mee. De verspreiding was afhankelijk van de reissnelheid van predikers. Dankzij de boekdrukkunst waren mensen niet meer afhankelijk van de kerkelijke organisatie om kennis op te doen van de Bijbel. Bovendien waren mensen daardoor in staat om een eigen interpretatie te ontwikkelen. Dit heeft er bijvoorbeeld aan bijgedragen dat de Reformatie is ontstaan in de zestiende eeuw.

Sociale effecten van de boekdrukkunst

De boekdrukkunst had belangrijke sociale effecten. Dankzij de boekdrukkunst kregen namelijk veel meer mensen toegang tot kennis en daardoor kon men voortbouwen op bestaande kennis. Dankzij de mogelijkheden van het printen kon bijvoorbeeld het werk van de Renaissance blijven bestaan en gingen er veel minder goede ideeën verloren. Omdat teksten beschikbaar waren voor het grotere publiek, kon men ook kritischer lezen en zelf een mening vormen over bepaalde onderwerpen. Mensen waren daardoor ook minder afhankelijk van de kerk om hun kennis te kunnen ontwikkelen. Bovendien konden mensen ook voor hun plezier lezen.

Rotatiepers

Omstreeks het jaar 1850 werd de rotatiepers uitgevonden. Hiermee werd met cilinders gewerkt in plaats van met rollen papier. Dit had een enorm voordeel voor de snelheid waarmee massaproductie kon worden gedaan: de oplagen van het drukwerk werden vrijwel onbeperkt. Voordat de rotatiepers was uitgevonden, konden er slechts ongeveer 16 pagina’s tegelijk worden gedrukt, voordat er een nieuw vel papier onder de pers moest worden gelegd. De rotatiepers wordt vandaag de dag nog steeds gebruikt. Omdat de rotatiepers verschillende druktechnieken kan gebruiken, wordt het ook wel eens hybride pers genoemd. Toepassingen zijn hoogdruk, vlakdruk, dieptedruk en zeefdruk.

Hedendaagse printmethodes

Vandaag de dag hebben heel veel mensen een printer in huis. Veel gebruikte printers zijn bijvoorbeeld de labelprinter, die gebruik maakt van flexografie, de inkjetprinter, de laserprinter, die gebruikt maakt van toners, de reliëfprinter, die vooral wordt gebruikt voor catalogi en thermisch printen, dat bijvoorbeeld werd gebruikt voor het versturen van een fax, maar ook nog wordt gebruikt voor het printen van labels voor je koffers op het vliegveld. Digitaal printen begint een steeds belangrijkere vorm van printen te worden.

In het jaar 2005 werd negen procent van het drukwerk digitaal geprint. Tot slot wordt er steeds meer ontwikkeld op het gebied van 3D printen. Hierbij kunnen driedimensionale objecten worden uitgeprint doordat het printwerk in dunne laagjes op elkaar wordt aangebracht. Het hoeft daarbij niet alleen om kunststof objecten te gaan, zo wordt er bijvoorbeeld ook van de 3D printtechniek gebruik gemaakt voor het printen van voedsel.

Verspreiding van het woord zonder printen

Tegenwoordig is er natuurlijk nog een andere manier in gebruik om het woord te verspreiden zonder te printen: via het computerscherm, de televisie, de tablet en meer van dergelijke uitvindingen. Veel teksten die een groot publiek bereiken worden nooit op papier of stof uitgeprint, de woorden bestaan slechts digitaal. Naast voor kennisoverdracht wordt er natuurlijk ook veel gedaan op het gebied van entertainment: zo kun je bijvoorbeeld online gokken in een casino en kun je digitaal geld bijgeschreven krijgen op je bankrekening, zonder dat je ook maar een stukje papier in je vingers hebt gekregen. De online casino’s proberen uiteraard zoveel mogelijk op de analoge exemplaren te lijken: je waant je in een heus casino als je de fruitautomaten en de gokkasten op je beeldscherm ziet.